De cd Adieu, uitgebracht bij het label Etcetera, vormt niet alleen een muzikale ontdekkingstocht, maar ook een culturele herwaardering van twee belangrijke Vlaamse componisten uit het fin de siècle: Jan Blockx en Edgar Tinel. Beiden speelden een sleutelrol in de ontwikkeling van een eigen Vlaamse kunstmuziektraditie aan het einde van de negentiende eeuw, een periode waarin componisten bewust zochten naar een nationale identiteit binnen de romantische stijl die toen in Europa overheerste. Deze opname richt zich op hun pianomuziek, een minder bekend maar bijzonder verfijnd onderdeel van hun oeuvre.
Jan Blockx, geboren in Antwerpen en leerling van Peter Benoit, stond midden in de Vlaamse muziekbeweging die streefde naar erkenning van de Nederlandse taal en Vlaamse cultuur in de klassieke muziek. Hij werd later directeur van het Koninklijk Conservatorium van Antwerpen en had grote invloed op volgende generaties musici. Blockx’ muziek is sterk melodisch, toegankelijk en doordrongen van een warme lyriek die vaak verwantschap vertoont met volksmuziek, zonder ooit eenvoudig te worden. In zijn pianostukken hoor je een componist die vooral in sfeer en kleur denkt: zachte nocturnes, elegante dansen en intieme karakterstukken die spreken met een bijna vocale expressie. Ze ademen een huiselijke romantiek die tegelijk verfijnd en emotioneel direct is.
Edgar Tinel, afkomstig uit Sinaai en eveneens verbonden met Benoit, ontwikkelde zich tot een van de belangrijkste Vlaamse componisten van religieuze muziek. Zijn oratorium Franciscus genoot internationale faam en werd zelfs buiten België uitgevoerd, wat uitzonderlijk was voor een Vlaamse componist uit die tijd. Tinel was ook pedagoog en later directeur van het Mechels Lemmensinstituut, waar hij een grote rol speelde in de professionele vorming van musici. In zijn pianowerken klinkt een andere kant van zijn persoonlijkheid: ernstiger, architectonischer en dieper geworteld in de grote romantische traditie van componisten als Schumann en Brahms. Zijn harmonieën zijn rijk, zijn vormen doordacht, en zijn muziek zoekt vaker de contemplatie dan de lichtheid.
De titel Adieu past goed bij het introspectieve karakter van veel van deze werken. Het album ontvouwt zich als een reeks muzikale miniaturen afgewisseld met grotere structuren, waardoor de luisteraar zowel korte emotionele indrukken krijgt als bredere muzikale vertellingen. De keuze om te spelen op historische piano’s uit de negentiende eeuw versterkt dit karakter aanzienlijk. De zachtere aanslag, transparantere klank en warmere middentonen geven de muziek een intimiteit die perfect aansluit bij de salonachtige sfeer waarin veel van deze stukken oorspronkelijk thuishoorden. De instrumenten laten subtiele dynamiek horen die op een moderne vleugel vaak verloren gaat.
Pianist Naruhiko Kawaguchi benadert dit repertoire met grote stijlgevoeligheid. Zijn spel is helder en verzorgd, met veel aandacht voor frasering en klankkleur. In Blockx’ lyrische stukken laat hij melodieën natuurlijk ademen, terwijl hij in Tinels meer grootschalige passages de spanningsboog zorgvuldig opbouwt. Hij vermijdt effectbejag en kiest voor een sobere expressie die de muziek zelf laat spreken. Daardoor komt vooral de poëzie van deze werken sterk naar voren, al zouden sommige dramatische momenten bij Tinel nog iets meer kracht mogen krijgen.
Wat deze cd bijzonder waardevol maakt, is dat ze Blockx en Tinel niet presenteert als historische curiositeiten, maar als volwaardige romantische componisten met een eigen stem binnen de Europese muziekcultuur. Tegelijk wordt hun Vlaamse identiteit duidelijk hoorbaar in de zangbaarheid van de melodieën, de volkse ondertoon in bepaalde ritmes en het streven naar een herkenbare muzikale taal. Adieu laat horen hoe rijk en veelzijdig het Vlaamse muzikale erfgoed is, en hoezeer het verdient om naast het bekendere Duitse en Franse repertoire te worden geplaatst.
Deze opname is daardoor meer dan een mooie pianoplaat: het is een muzikaal pleidooi voor herontdekking. Ze toont dat de Vlaamse romantiek een eigen kleur had — warm, lyrisch, soms ingetogen, soms groots — en dat Jan Blockx en Edgar Tinel daarin centrale figuren waren. Voor wie houdt van romantische pianomuziek met karakter en historische diepgang, is Adieu een bijzonder verrijkende luisterervaring.
Etcetera Records KTC1840
