Na 600 dagen stilstand blijkt Brussel het summum van het Belgische surrealisme

‘Brussel is een stad waar kunstenaars aan politiek doen en politici aan kunst. Als Brussel een kunstwerk was, zou je het tentoonstellen in het Magritte-museum’, schrijft Jan Wostyn na 600 dagen politieke stilstand in het gewest. ‘Maar als politiek project verstop je het liever uit schaamte voor de 600 dagen kolder, kitsch, quatsch en onverdraaglijke politieke onverantwoordelijkheid.‘

Ook na 600 dagen blijkt niemand in staat de Brusselse knoop te ontwarren. Een week geleden gooide ook de voorzitter van Les Engagés, Yvan Verougstraete, de handdoek in de ring. Echt verwonderlijk was dat niet en een maand geleden kon u hier al lezen waarom ook zijn slaagkansen niet zeer optimistisch konden worden ingeschat.

Brussel zinkt zo verder weg in het eigen moeras en is vandaag een vat vol tegenstellingen dat zelfs naar de normen van het Belgische politieke surrealisme wat grotesk aan het worden is. Het sleutelmoment van de huidige crisis blijft zonder twijfel de categorieke weigering in november 2024 van de PS om zelfs maar te spreken met N-VA. Het argument dat die partij Brussel zou willen blokkeren klinkt vandaag wel heel onwezenlijk. De PS besliste om Brussel zelf te blokkeren om te verhinderen dat de N-VA het ooit zou kunnen doen.

Maar ook voor Open VLD, dat sinds kort als Anders door het leven gaat, wordt het steeds moeilijker om de huidige lijn vast te houden. Het doel blijft voor voorzitter Frédéric De Gucht om ervoor te zorgen dat Brussel in 2029 beter af zal zijn dan vandaag.

Alleen stelt zich toch de vraag of dat kan met een regering die vijf jaar in lopende zaken blijft, want een andere oplossing is er voorlopig niet. Anders benadrukt het belang van een Vlaamse meerderheid en wil niet langer gedomineerd worden door de PS, maar blijft in tussentijd wel in een regering zitten onder leiding van de PS én zonder Vlaamse meerderheid.

Toch is het opmerkelijk dat sinds de vervanging van voormalig minister van begroting Sven Gatz door Dirk De Smedt in oktober 2025 het waanzinnige begrotingstekort voor het eerst sinds 2007 terug wat verminderd kon worden. Het zou zeer Brussels zijn dat een regering met volheid van bevoegdheid het begrotingstekort laat exploderen en een regering in lopende zaken het gat weer volledig dichtrijdt. Opvallend was dat vooral de Franstalige regeringspartijen zich met alle macht verzetten tegen deze ministerwissel.

Brussel is vandaag een gewest waar de winnaars van de verkiezingen, David Leisterh (MR) en Christophe De Beuckelaer (Les Engagés), uit de politiek stapten, en de verliezers van de verkiezingen al 600 dagen lang aan de macht blijven. Het is het jongste gewest van het land met de oudste minister-president, die misschien wel in lopende zaken de kaap van de 70 jaar kan ronden. De rijkste regio van het land met de armste inwoners van het land. Het is een officieel tweetalig gewest waar zelfs de voorzitter van het parlement zelfs geen eed in het Nederlands correct kan uitspreken. De belangrijkste stad van het land, waar eigenlijk niemand zijn slaap voor laat.

De communautaire spanningen van weleer dreigen door de stilstand opnieuw de kop op te steken. Franstalige politici geven graag de kleine Nederlandstalige partijen de schuld van de stilstand. Sommigen vinden het ook onverdraaglijk dat een kleine minderheid van 10% Nederlandstaligen 19% van de zetels in het Brussels parlement bezet. De jongerenvoorzitter van de MR Brussel, Stéphane Gürbüz, had het op X zelfs over een minderheid van 5%. Wat ze lijken te vergeten is dat de Franstalige Brusselaars zélf slechts 53% van de bevolking uitmaken en toch 81% van de zetels in het Brussels parlement bezetten. De reden is dat intussen 37% van de bevolking geen Belg meer is.

Wat de Franstalige partijen ook wel eens durven vergeten is dat MR en PS samen veto´s hanteren tegen maar liefst 8 van de 17 Nederlandstalige zetels in het Brussels parlement. MR wil niet weten van Vlaams Belang, Team Fouad Ahidar en de PVDA. Voor de PS is samenwerking dan weer ondenkbaar met N-VA en VB. Indien de MR en de PS dus moeten samenwerken voor een nieuwe regering, laten ze maar één mogelijke coalitie toe aan Nederlandstalige kant. Dat lijkt toch niet meteen de geest van de Bijzondere Brusselwet, die in 1989 voor een communautaire pacificatie zorgde met de geboorte van het Brussels Gewest mét specifieke voorwaarden.

Het Brussels Gewest blijft intussen ook het gewest waar de vice-gouverneur, bevoegd voor de naleving van de bestuurstaalwet, jaarlijks meer dan 2000 overtredingen vaststelt en schorsingsbesluiten uitvaardigt, maar de Brusselse regering er niet één van bekrachtigt. Alsof Brussel een soort vacuüm is waarin wetten wel bestaan maar niet nageleefd moeten worden.

Net omdat Brussel vandaag volledig is vastgelopen, gaan er ook steeds meer stemmen op om het kiesstelsel van het Gewest drastisch te hervormen. De meest militante partij blijft op dat vlak Défi, dat het aantal Nederlandstalige parlementairen wil verminderen én de dubbele meerderheid in de regering afschaffen. Hiervoor is wel een twee derde meerderheid nodig in het federale parlement. De ironie van de voorstellen van Défi, dat zelf nog één federaal parlementslid telt, is wel dat ze eigenlijk zelf hun eigen voorstellen boycotten. Ze hanteren namelijk veto´s tegen N-VA, Vlaams Belang en de PVDA-PTB. Die drie partijen zijn samen goed voor 59 zitjes in het federale parlement, ruim voldoende dus om elk voorstel tot staatshervorming te blokkeren.

De institutionele ontwarring van de Brusselse knoop belooft dus een zeer complex karwei te worden, wat ik vorig jaar al omschreef als het BHV van dit decennium, maar dan in het kwadraat. Het lijkt er alvast op dat de huidige federale regering niet gehaast is zich met Brussel te gaan moeien. De communautaire splijtzwam zou de stabiliteit van Arizona namelijk in gevaar kunnen brengen. Brussel kan wachten.

Na 600 dagen stilstand, blijkt Brussel het summum van het Belgische surrealisme. Het is de hoofdstad van Vlaanderen maar ligt formeel niet in het Vlaamse Gewest. De hoofdstad van de Fédération Wallonie-Bruxelles, die eigenlijk geen federatie is en in geen enkele wet vermeld staat. De hoofdstad van België met de ambtswoning van een premier die Vlaams-nationalist is. De Europese hoofdstad, maar zonder officiële status.

Brussel is een stad waar kunstenaars aan politiek doen en politici aan kunst. Als Brussel een kunstwerk was, zou je het tentoonstellen in het Magritte-museum. Maar als politiek project verstop je het liever uit schaamte voor de 600 dagen kolder, kitsch, quatsch en onverdraaglijke politieke onverantwoordelijkheid.

Brussel blijft de stad waar ik van hou, maar nu toch even niet.

Klik hier voor ons dossier over de Brusselse regeringsvorming (of gebrek daaraan).